Quy trình sản xuất cây thanh long

QUY TRÌNH SẢN XUẤT CÂY THANH LONG VÀ PHÒNG TRỪ MỘT SỐ SÂU BỆNH HẠI CHÍNH

I. YÊU CẦU SINH THÁI

          1. Nhiệt độ

          Cây thanh long (Hylocereus undatus Haw.) là cây nhiệt đới có nguồn gốc ở vùng sa mạc thuộc Mêhicô và Colombia. Nhiệt độ thích hợp cho thanh long sinh trưởng và phát triển từ 20 – 34oC. Trong điều kiện thời tiết có sương giá nhẹ với thời gian ngắn cũng sẽ gây ảnh hưởng cho cây thanh long.

          2. Ánh sáng

          Cây thanh long chịu ảnh hưởng của quang kỳ, ra hoa trong điều kiện ngày dài, cây sinh trưởng và phát triển tốt ở các nơi có ánh sáng đầy đủ, thiếu ánh sáng cây ốm yếu. Tuy nhiên, nếu cường độ ánh sáng và nhiệt độ quá cao sẽ làm ảnh hưởng tới khả năng sinh trưởng của cây thanh long.

          3. Nước

          Cây thanh long có tính chống chịu hạn nhưng không chịu úng. Để cây phát triển tốt, cho nhiều trái và trái to cần cung cấp đủ nước, nhất là trong thời kỳ phân hoá mầm hoa, ra hoa và kết trái. Nhu cầu về lượng mưa tốt cho cây từ 800 – 2.000 mm/năm, nếu thấp hơn hoặc vượt quá sẽ dẫn tới hiện tượng rụng hoa và thối trái.

          4. Đất đai

          Cây thanh long trồng được trên nhiều loại đất khác nhau từ đất cát pha, đất xám bạc màu, đất phèn đến đất phù sa, đất đỏ Bazan, đất thịt… Tuy nhiên, cây thanh long đạt hiệu quả cao trong điều kiện đất tơi xốp, thông thoáng, thoát nước tốt, không bị nhiễm mặn và có pH đất từ 5 – 7.

          II. THIẾT KẾ VƯỜN

          Phải có sơ đồ bố trí lô và bảng hiệu để phân biệt các lô.

          1. Chuẩn bị đất và quản lý đất trồng

Đất được cày bừa kỹ, tạo mặt phẳng để dễ thoát nước chống ngập úng, không nên sử dụng thuốc khai hoang để xử lý thực bì.

- Khi cần thiết phải xử lý các nguy cơ tiềm ẩn từ đất (như dư lượng kim loại nặng, nitrate, xói mòn, ngập úng,…

- Trong vùng sản xuất hạn chế chăn thả vật nuôi gây ô nhiễm nguồn đất, nước. Nếu bắt buộc phải chăn nuôi thì phải có chuồng trại và có biện pháp xử lý chất thải đảm bảo không gây ô nhiễm môi trường và sản phẩm sau thu hoạch.

          2. Trụ trồng

          Có thể dùng trụ gỗ, trụ gạch hoặc xi măng cốt sắt để trồng thanh long. Hiện nay trụ xi măng cốt sắt đang được khuyến cáo và sử dụng phổ biến trong sản xuất. Trụ có kích thước dài 2 – 2,1 m; cạnh vuông tối thiểu 15 – 15 cm.

          Khi trồng, phần trên mặt đất cao khoảng 1,4 – 1,5 m, phần chôn dưới mặt đất khoảng 0,6 m; phía trên trụ có 2 – 4 cọng sắt ló ra dài 20 – 25 cm được bẻ cong theo 4 hướng dùng làm giá đỡ cho cành thanh long.

          3. Mật độ - khoảng cách trồng

Cây thanh long là cây ưa sáng và cần nhiều ánh nắng, nếu trồng mật độ dày cành đan chéo nhau khó đi lại chăm sóc. Nên trồng với khoảng cách là 3 x 3 m (hàng cách hàng 3 m, trụ cách trụ 3 m), mật độ 1.100 trụ/ha.

          4. Giống trồng

          - Giống phải có nguồn gốc rõ ràng.

          - Giống thanh long ruột đỏ có khả năng sinh trưởng và phát triển tốt trong điều kiện sinh thái của tỉnh, cho năng suất cao, hình dạng trái đẹp, vỏ màu đỏ trong ruột màu đỏ.

          - Giống có thời gian ra hoa từ tháng 4 – 9 dương lịch (chính vụ), thời gian từ đậu trái đến thu hoạch khoảng 28 – 32 ngày.

          - Cành được chọn làm hom giống cần chọn ở những cành tốt, khỏe và phải đạt các tiêu chuẩn sau:

          - Tuổi cành 12 tháng (đã cho trái vụ trước, không nên chọn những cành vừa mới cho trái), cần chọn các cành có gốc cành đã bắt đầu hóa gỗ để hạn chế bệnh thối cành.

          - Chiều dài cành tốt nhất từ 40 – 50 cm.

          - Cành khỏe có màu xanh đậm, sạch sâu bệnh.

          - Các mắt trên cành mang chùm gai phải tốt, mẩy.

          Phần gốc cành được cắt bỏ phần vỏ khoảng 2 – 4 cm chỉ để lại lõi giúp nhanh ra rễ và tránh thối gốc. Cành được giâm nơi thoáng mát khoảng 20 – 30 ngày trước khi trồng.

          III. KỸ THUẬT TRỒNG VÀ CHĂM SÓC

          1.   Thời vụ trồng

          Cây thanh long có thể trồng được quanh năm, nhưng có 2 thời điểm chính xuống giống thích hợp nhất: là tháng 10 – 11 và tháng 5 – 6 dương lịch.

          Tốt nhất có kế hoạch giâm hom để chủ động xuống giống.

          2. Cách đặt hom

          - Đặt hom cạn 2 – 3 cm, đặt phần lõi (đã gọt bỏ lớp vỏ bên ngoài) xuống đất để tránh thối gốc.

          - Khi trồng nên áp phần phẳng của hom vào mặt trụ tạo điều kiện thuận lợi cho cành ra rễ dễ bám sát vào trụ.

          - Sau khi trồng dùng dây cột hom vào trụ để tránh gió làm lung lay và đổ ngã.

          - Mỗi trụ đặt 4 hom theo từng mặt trụ.

          3. Tưới nước

          Cây thanh long là cây chịu hạn, tuy nhiên trong điều kiện nắng hạn kéo dài nếu không đủ nước tưới sẽ làm giảm khả năng sinh trưởng phát triển của cây và làm giảm năng suất.

          Biểu hiện của sự thiếu nước ở cây thanh long là: Cành mới hình thành ít, sinh trưởng rất chậm, cành bị teo tóp và chuyển sang màu vàng. Ở những cây thiếu nước khi ra hoa, tỉ lệ rụng hoa ở đợt ra hoa đầu tiên cao > 80%, trái nhỏ.

          Do đó, cần tưới nước thường xuyên đảm bảo đủ độ ẩm cho cây phát triển.

          Không dùng nước thải công nghiệp, nước thải từ các bệnh viện, các khu dân cư tập trung, các trang trại chăn nuôi, các lò giết mổ gia súc gia cầm, nước phân tươi, nước thải chưa qua xử lý trong sản xuất.

          4. Tủ gốc giữ ẩm

          Vào mùa nắng nên dùng rơm rạ, cỏ khô, xơ dừa, lục bình… để tủ gốc giữ ẩm cho cây. Ngoài việc giữ ẩm cho cây biện pháp này còn giúp hạn chế sự phát triển của cỏ dại.

          5. Tỉa cành và tạo tán

          Mục đích của tỉa cành và tạo tán là tạo cho cây có bộ khung cơ bản, thông thoáng giúp cây sinh trưởng mạnh, cho năng suất cao và ổn định, đồng thời kéo dài giai đoạn kinh doanh của cây.

          - Tỉa cành để tạo bộ tán đẹp cho cây, hạn chế sâu bệnh và cành không hiệu quả.

          - Giai đoạn sau khi trồng, tỉa tất cả các cành chỉ để lại một cành phát triển tốt, cột áp sát cành vào cây trụ từ mặt đất tới giá đỡ.

          - Trên giá đỡ, tỉa cành theo nguyên tắc 1 cành mẹ để lại 1 – 2 cành con, chọn cành sinh trưởng mạnh, phát triển tốt, tỉa bỏ các cành tai chuột (bánh mì), cành ốm yếu, cành sâu bệnh, cành già không còn khả năng cho trái, các cành nằm khuất trong tán không nhận được ánh sáng. Khi cành dài 1,2 m – 1,5 m bấm đọt cành giúp cành phát triển tốt và nhanh cho trái.

          - Từ năm thứ 5 trở đi, hàng năm, sau mỗi vụ thu hoạch cần tiến hành tỉa cành tạo tán.

          6. Cỏ dại

          Cỏ dại cạnh tranh dinh dưỡng với cây thanh long và là nơi trú ẩn của sâu bệnh. Trước mỗi đợt bón phân cần làm sạch cỏ xung quanh gốc.

          Phải dọn dẹp, làm sạch cỏ trong vườn, hạn chế tối đa việc sử dụng thuốc trừ cỏ nhằm hạn chế khả năng ô nhiễm đất do thuốc.

          7. Phân bón và chất phụ gia

          - Chỉ sử dụng các loại phân bón và chất phụ gia có trong danh mục được phép sản xuất, kinh doanh tại Việt Nam.

          - Không sử dụng phân hữu cơ chưa qua xử lý (ủ hoai mục). Trong trường hợp phân hữu cơ được xử lý tại chỗ, phải được ghi lại thời gian và phương pháp xử lý.  

          Tùy theo loại đất, giai đoạn sinh trưởng của cây thanh long mà phải bón đầy đủ phân cho cây phát triển. Riêng đối với phân chuồng phải có nơi ủ phân chuồng để hạn chế ô nhiễm đất và nguồn nước.

          7.1. Giai đoạn kiến thiết cơ bản

          * Năm thứ 1

          a. Phân hữu cơ: Được áp dụng vào 1 ngày trước khi trồng và 6 tháng sau khi trồng, với liều lượng 5 – 10 kg phân chuồng hoai + 0,5 kg Super lân hoặc lân Văn Điển/trụ.

          Nếu không chủ động được nguồn phân chuồng có thể thay thế phân chuồng bằng các loại phân hữu cơ vi sinh với liều lượng 1 kg/trụ

          b. Phân hóa học: Một tháng sau khi trồng, bón 25g Urea + 25g DAP/trụ, hoặc 80g NPK 20-20-15/trụ.

          - Định kỳ bón 1 tháng/lần

          - Cách bón: rải phân xung quanh gốc (cách gốc 20 – 40 cm), dùng rơm tủ lên và tưới nước.

          * Năm thứ 2

          a. Phân hữu cơ: Bón 2 lần vào đầu và cuối mùa mưa, với liều lượng 15 – 20 kg phân chuồng hoai + 1 kg Super lân hoặc lân Văn Điển/trụ.

          Nếu không chủ động được nguồn phân chuồng có thể thay thế phân chuồng bằng các loại phân hữu cơ vi sinh với liều lượng 2 kg/trụ.

          b. Phân hóa học: Định kỳ bón 1 tháng/lần bón với liều lượng bón 50g Urea + 50g DAP/trụ, hoặc 150g NPK 20-20-15/trụ.

          7.2. Giai đoạn kinh doanh: Từ năm thứ 3 trở đi

          a. Phân hữu cơ:

          Bón 2 lần vào đầu và cuối mùa mưa, với liều lượng 20 – 30 kg phân chuồng hoai + 1 kg Super lân hoặc lân Văn Điển/trụ.

          Nếu không chủ động được nguồn phân chuồng có thể thay thế phân chuồng bằng các loại phân hữu cơ vi sinh với liều lượng 3 – 5 kg/trụ.

          b. Phân hoá học:

          Liều lượng bón

 

Tuổi vườn

Lượng phân bón nguyên chất gr/trụ/năm



N

P2O5

K2O

3 – 5

500

500

500

> 5

750

500

750

           - Cách bón: Rải đều trên mặt đất xung quanh trụ, tủ rơm rạ, hay cỏ khô, sau đó tưới nước cho phân tan.

          - Thời gian bón: Chia làm 8 lần bón/năm (trung bình 1,5 tháng/lần )

                                                                                         Đơn vị tính: g/trụ

Tháng

Vườn 3 – 5 năm tuổi

Vườn > 5 năm tuổi



Urê

Lân

Kali

Urê

Lân

Kali

9 – 10

200

3.600

0

250

3.600

0

12

200

0

150

250

0

250

2

200

0

150

250

0

250

4

100

0

150

250

0

150

5

100

0

100

150

0

150

Lần thứ 6 - 8,
mỗi tháng/lần

Bón với liều lượng như lần 5











          - Lần thứ 1 bón ngay sau khi kết thúc thu hoạch vụ chính (vào khoảng cuối tháng 9 đầu tháng 10).

          - Nếu đất có phản ứng chua thì thế Super lân bằng lân Văn Điển và bón thêm vôi từ 200 – 500 kg/ha.

          - Có thể sử dụng phân hỗn hợp NPK thay thế phân đơn như bảng sau:

                                                                                           Đơn vị tính: g/trụ

Tháng



Vườn 3 – 5 năm tuổi

Vườn > 5 năm tuổi

NPK

20-20-15

NPK

22-10-20

Kali

NPK

20-20-15

NPK

22-10-20

Kali

9 – 10

350

0

40

500

0

50

12

350

0

40

500

0

50

2

350

0

40

500

0

50

4

350

0

40

500

0

50

5

0

250

0

0

400

0

Lần thứ 6 - 8,
mỗi tháng/lần

0

250

0

0

400

0

          c. Phân bón lá và chất kích thích sinh trưởng: Để tăng cường thêm dinh dưỡng cho cây giúp cây phát triển tốt, có thể sử dụng thêm phân bón qua lá để bón cho cây theo khuyến cáo sau:

          - Sau khi thu hoạch và cắt tỉa cành tạo tán, phun phân bón lá NPK 30-30-10, phun 3 lần, 7 ngày/lần, với liều lượng 15 g/bình 8 lít.

          - Giai đoạn chuẩn bị ra nụ, phun phân bón lá NPK 10-52-10, phun 2 lần, 7 ngày/lần.

          - Giai đoạn nụ được 8-10 ngày: dùng chất điều hòa sinh trưởng và phân bón lá 20-20-20, liều lượng 15 g/bình 8 lít.

          - Sau khi hoa thụ phấn 3 ngày, dùng chất điều hòa sinh trưởng và phân bón lá NPK 30-10-10 phun với liều lượng 15 g/bình 8 lít.

          - Trong giai đoạn nuôi trái sử dụng phân bón lá NPK 20-20-20, phun 7 ngày/ lần, liều lượng 15 g/bình 8 lít.

          - Trước thu hoạch (15 – 20 ngày), phun phân bón lá NPKCa 12-0-40-3Ca, liều lượng 15 g/ bình 8 lít, phun 2 lần, 7 ngày/lần.

          8. Tỉa hoa, trái

          Chọn 2 nụ phát triển tốt trên mỗi cành, tỉa bỏ các nụ còn lại, các nụ trên cùng một cành nên chọn ở hai mắt xa nhau. Sau khi hoa nở 5 – 7 ngày tiến hành tỉa trái, mỗi cành chỉ để lại 1 trái, chọn các trái phát triển tốt, không dấu vết sâu bệnh.

          IV. PHÒNG TRỪ MỘT SỐ SÂU BỆNH HẠI CHÍNH

          1. Sâu hại

          a. Kiến

          + Cách gây hại

          Kiến cắn đục phá gốc cây làm hư hom giống, cành non, tai lá, nụ hoa, trái non, trái chín gây ảnh hưởng đến giá trị thương phẩm.

          + Biện pháp phòng trừ

          - Vệ sinh vườn, dọn sạch các cành cây, lá khô trong vườn để không cho kiến có nơi ẩn náu.

          - Ở những vườn bị nhiễm nặng, khi cây có nụ hoa, có thể sử dụng thuốc hóa học để trị nhưng phải bảo đảm thời gian cách ly an toàn. Không sử dụng thuốc hóa học trên trái một tuần trước khi thu hoạch.

          - Sử dụng nước đường hoặc bả dừa khô trộn với thuốc hóa học (Regent) để diệt kiến sau khi thu hoạch.

          b. Các loại bọ cánh cứng

          + Cách gây hại

          Bọ cánh cứng thường gây hại ở vỏ và tai trái gây vết thương tạo điều kiện cho nấm bệnh và vi khuẩn gây hại làm giảm mẫu mã của trái.

          + Biện pháp phòng trừ

          - Vệ sinh vườn, phát quang bụi rậm, cỏ dại, bón phân chuồng hoai.

          - Bọ trưởng thành có kích thước khá lớn, dễ phát hiện nên biện pháp tốt nhất là bắt bằng tay.

          - Biện pháp hoá học: Có thể dùng các loại thuốc hóa học nằm trong danh mục cho phép của Bộ Nông nghiệp & PTNT như nhóm cúc tổng hợp để phun.

          c. Ruồi đục trái

          + Cách gây hại

          Ruồi đục trái là đối tượng nguy hiểm và là đối tượng kiểm dịch rất khắt khe của nhiều nước trên thế giới. Ruồi cái chích vào vỏ trái và đẻ trứng vào bên trong, bên ngoài lớp vỏ có dấu chích sẽ biến màu nâu, khi trứng nở thành giòi ăn phá bên trong trái làm thối và rụng trái.

          + Biện pháp phòng trừ

          - Vệ sinh đồng ruộng, thu gom tiêu hủy trái rụng.

          - Thu hoạch trái chín kịp thời.

          - Áp dụng biện pháp bao trái.

          - Sử dụng pheromone bẫy ruồi đực (Flykil 95 EC, Vizubon-D): Tẩm pheromone có trộn thuốc trừ sâu vào miếng thấm; Gắn vào bẫy và treo lên cây; Tránh ánh sáng chiếu trực tiếp vào bẫy; Mỗi 2 tuần thay thuốc 1 lần; Nên treo bẫy đồng loạt trên diện rộng.

          - Phun mồi protein (SofriProtein + Fipronil 5% SC): Ruồi thành trùng cần ăn protein để con cái phát triển trứng, con đực phát triển tinh trùng. Ưu điểm của phương pháp này là giết cả ruồi cái và ruồi đực, lượng thuốc trừ sâu sử dụng ít, an toàn cho côn trùng có ích.

          d. Sên, ốc

          + Cách gây hại

          Ốc sên và sên dẹp (sên nhớt, sên trần, con bà chằng) phát triển mạnh trong mùa mưa. Ban ngày ẩn nơi ẩm, mát, dưới lớp rơm tủ, ban đêm chúng xuất hiện và ăn phá phần non của cành, hoa, trái thanh long.

          + Biện pháp phòng trừ:

          - Vệ sinh vườn, dọn sạch cỏ dại vào mùa mưa.

          - Tẩm thuốc diệt ốc (Deadline Bullet, Yellow-K) vào bông, trái đặt bả nơi sên, ốc hay tập trung.

          Ngoài ra còn có các dịch hại khác như bọ trĩ, rầy mềm, ngâu, bọ xít, ngài chích hút hại trái, tuyến trùng hại rễ.

          2. Bệnh hại

          a. Bệnh thối cành

          + Tác nhân: Do nấm Alternaria sp. gây ra

          + Đặc điểm gây hại: Bệnh thường xảy ra vào mùa nắng. Thân cành bị thối mềm có màu vàng nâu, vết thối thường bắt đầu từ ngọn xuống.

          + Biện pháp phòng trừ

          - Cung cấp đủ nước cho cây vào mùa nắng.

          - Tránh tưới cây vào lúc trời nắng gắt.

          - Bón phân cân đối.

          - Vườn phải thoát nước tốt.

          - Cắt bỏ cành bị bệnh và tiêu hủy.

          - Có thể dùng Norshield 82WP, Score 250EC …. phun trừ.

          b. Bệnh đốm nâu trên thân cành

          + Tác nhân: Do nấm Gloeosporium agaves gây ra.

          + Đặc điểm gây hại: Thân cành thanh long có những đốm tròn như mắt cua màu nâu. Vết bệnh nằm rải rác hoặc tập trung, thường kéo dài thành từng vệt dọc theo thân cành.

          * Biện pháp phòng trừ

          - Vệ sinh vườn, cắt và tiêu huỷ cành bệnh

          - Có thể dùng các loại thuốc trừ nấm phổ rộng có thời gian cách ly ngắn để phun trừ.

          c. Bệnh thán thư

          + Tác nhân: Do nấm Colletorichum gloeosporioides gây ra.

          + Đặc điểm gây hại: Bệnh gây hại chủ yếu trên hoa, trái. Trên hoa, nấm tạo thành những đốm đen nhỏ làm hoa bị khô đen và rụng, trên trái già và chín có những đốm đen hơi tròn lõm vào vỏ. Bệnh phát triển mạnh trong điều kiện thời tiết nóng ẩm, mưa nhiều.

          + Biện pháp phòng trừ

          - Tỉa cành cho cây thông thoáng, loại bỏ cành bị sâu bệnh, không cho cành tiếp xúc với đất.

          - Tiêu hủy các cành bị bệnh nặng.

          - Phun thuốc phòng bệnh (Tilt super, Score…) khi điều kiện thời tiết thuận lợi cho bệnh phát triển (mưa nhiều).

          Ngoài ra còn các bệnh khác như thối trái, thối bẹ, nám cành, đốm đen, nấm bồ hống, đốm vòng, ghẻ.

          V. MỘT SỐ LƯU Ý KHI SỬ DỤNG THUỐC BVTV

          I. Cấm tuyệt đối không dùng các loại thuốc mà Nhà nước đã cấm sử dụng tại Việt Nam cho cây thanh long, đặc biệt là các loại:

          1. Thuốc trừ sâu:

          + BHC, Lindane (666, Carbadan 4/4G, Sevidol 4/4G…)

          + DDT (Neocid, Pentachlorin, Chlorophenothan…)

          + Monocrotophos (Apadrin, Nuvacron, Azodrin…)

          + Methamidophos (Filitox 70SC, Monitor 50EC, 60SC, Isometha 50DD…)

          + Methyl Parathion (Methaphos 40EC, 50EC, Wofatox 50EC…)

          2. Thuốc trừ bệnh:

          + Captan (Captane 75WP, Merpan 75WP…)

          + Captafol (Difolatal 80WP, Folcid 80WP…)

          + Hexachlorobenzene (Anticanic, HCB…)

          + Mercury compound (Hg)

          + Selenium compound (Se)

          3. Thuốc trừ cỏ:2,4,5-T (Brochtox, Decamine, Veon…)

          II. Cấm không dùng các loại thuốc BVTV mà Nhà nước đã hạn chế sử dụng tại Việt Nam và các loại thuốc có độ độc cao hay gây hậu quả nghiêm trọng cho người, môi trường và xã hội trên cây thanh long:

          1- Thuốc trừ sâu:

          + Carbofuran (Furadan 3G, Kosfuran 3G, Sugadan 30G, Vifuran 3G)

          + Dichlovos (DDVP) (Demon 50EC)

          + Dichlovos 13% + Deltamethrin 2% (Sát trùng linh 15EC)

          + Dicofol (Kelthane 18.5EC)

          + Methomyl (Laminat 40SP, Lannate 40SP…)

          + Dicrotophos (Bidrin 50EC…)

          2- Thuốc trừ cỏ:

          + 2,4-D (Anco 720DD…, Zico 45WP…, Rada 600DD…)

          III. Chỉ sử dụng thuốc BVTV có độ độc thấp nằm trong danh mục được phép sử dụng tại Việt Nam cho cây thanh long nhưng phải tuân theo nguyên tắc 4 đúng, đặc biệt phải đảm bảo đúng thời gian cách ly của thuốc.

          Việc sử dụng các chất kích thích như GA3, Thiên Nông, Lớn… cũng phải được phun theo đúng liều lượng hướng dẫn và đảm bảo thời gian cách ly theo quy định. Không được lạm dụng các chất kích thích hoặc thuốc BVTV trong giai đoạn trái chín và sắp thu hoạch. Chỉ sử dụng khi thật cần thiết./.

Trạm Khuyến nông huyện Xuân Lộc​

MỘT CỬA ĐIỆN TỬ

Liên kết website

ỦY BAN NHÂN DÂN HUYỆN XUÂN LỘC

Địa chỉ: số 267 - Đường Hùng Vương - Khu 1 - Thị trấn Gia Ray - Huyện Xuân Lộc - Tỉ​nh Đồng Nai 
ĐT: 02513.871113 - Fax: 02513.871286 
Website:http://xuanloc.dongnai.gov.vn         
Email: ubnd-xl@dongnai.gov.vn​