NƠI IN DẤU NHỮNG CHIẾN TÍCH LỊCH SỬ

Bửu Quang Tự là một trong những ngôi chùa cổ kính tọa lạc trên lưng chừng núi Chứa Chan thuộc huyện Xuân Lộc tỉnh Đồng Nai, cùng với những nét đẹp của thiên nhiên cộng với bàn tay cần cù tạo dựng của con người qua nhiều tập kỷ, Bửu Quang Tự tuy không bề thế so với nhiều đình chùa khác, nhưng nó mang đậm nét kiến trúc của dân tộc. Trong kháng chiến, nơi đây đã từng in nhiều dấu tích, bước chân hoạt động của các thế hệ cán bộ chiến sỹ cách mạng. Những ngày đầu chống thực dân Pháp xạm lượt(1946) căn cứ kháng chiến của huyện Xuân Lộc đóng tại khu vực này, năm 1947 Ban chỉ huy chi đội 10 bộ đội Biên Hòa cũng đóng căn cứ tại đây…

 hinh chua.jpg

Theo sơ lượt lịch sử của chùa Bửu Quang Tự, đồng chí Lê Duẩn trên đường đi công tác từ miền Trung vào Nam Bộ cũng ghé qua và dừng chân ở núi Chứa Chan để thăm hỏi cán bộ chiến sỹ và nhân dân trong huyện. Tại đây, đồng chí đã theo dõi một số trận đánh giao thông đường sắt ở Gia Huynh, Bảo Chánh, Trảng Táo của bộ đội chi đội 10 và góp nhiều ý kiến  xoay qoanh  việc tổ chức xây dựng lực lượng vũ trang về cách đánh giặt cũng như công tác Đảng trong lãnh đạo quân đội. Chùa Bửu Quang Tự núi Chứa Chan lúc này trở thành cơ sở hậu cần, khu căn cứ của huyện Xuân Lộc, chùa Chánh Giác ở Hầm Hinh trở thành khu kho hậu cần, trạm tiếp tế cho kháng chiến. trong những năm tháng chống Mỹ cứu nước, Bửu Quang Tự(chùa Gia Lào) còn là nơi ẩn náu của một số cán bộ đảng viên từ Sài Gòn, Biên Hòa… về đây lánh tạm trước sự truy bức của kẻ thù.

 

Sơ lượt về lịch sử về vùng núi Chứa Chan.
Từ Thành Phố Hồ Chí Minh theo quốc lộ 1A ra Hà Nội chừng 100km, núi Chứa Chan như một bức bình phong hùng vĩ với độ cao trên 800 mét, đây là ngọn núi hiếm hoi ở Nam Bộ, là một thắng cảnh hữu tình nằm gọn trên địa bàn huyện Xuân Lộc và được bao bọc bởi các xã Xuân Trường, Xuân Thọ và Xuân Hiệp ngày nay.  Đây chính là “bầu sữa” ngọt lành với nguồn tài nguyên dồi dào từng nuôi sống các thế hệ người Châu Ro, người Chăm và người việt đến đây lập làng sinh sống. từ xa xưa vùng đất Xuân Lộc nói chung và vùng núi Chứa Chan nói riêng là khu đệm giữa các các Vương quốc Chăm pa và Chân Lạp, một số nhóm đồng bào các dân tộc Châu ro, Stiêng từ tây nguyên theo con nước cũng tràn xuống đây sinh sống. Họ sinh sống chủ yếu bằng cách săn bắn thú nhỏ và hái lượm trái cây rừng. Nhưng nguồn lương thực cũng cạn dần theo năm tháng, đồng bào phải phát rừng làm rẩy trồng lúa, tỉa bắp và hoa màu tạo dựng cuộc sống du canh du cư xoay qoanh ngọn núi Chứa Chan. Bên các khe núi từ đó dần xuất hiện các Buôn Sóc nằm ẩn mình giữa rừng già, hình ảnh những đóm lữa le lói trong đêm biểu hiện cho sự sống và sinh tồn của con người trong thời điểm nguyên sơ của một vùng đất hoan dã. Thế nhưng khí hậu và phong thổ ở đây cũng hết sức khắc nghiệt, cư dân bản địa ít sinh sôi phát triển, đến những năm đều thế kỷ 20, đồng bào ở miền Đông Nam bộ còn gọi nơi đây là vùng “Ma Thiên Lãnh” đầy sơn lam chướng khí. Theo tài liệu của các nhà dân tộc học, nơi đây từng xảy ra những trận sốt rét vàng da đã làm chết đi cả một buôn làng. Họa hoẳn lắm chỉ có vài người sống sót và họ lại dìu dắt nhau đi đến một vùng đất khác để phát rẩy dựng chòi. Nạn đói rét bệnh tật kinh niên dai dẳng kéo dài từ thế hệ này đến thế hệ khác. Mãi đến khi cách mạng tháng tám 1945 thàng công, đời sống của đồng bào dân tộc bản địa ở qoanh khu vực núi chứa chan mới dần dần được cải thiện, ánh sáng văn hóa bước đầu soi rọi đến các buôn làng heo hút. Trải qua những biến thiên lịch sử, trong quá trình mở mang bờ cỏi của cha ông thì ngọn núi Chứa Chan có lẻ là một định điểm trên bước đường Nam tiến. Tục truyền rằng thời các chúa Nguyễn, công chúa Ngọc Vạn đã đặt chân đến vùng đất này.
 
 
Nhiều thế hệ chư tăng cất công xây dựng chùa Bửu Quang Tự.
 
Từ ngã ba ông đồn nay là trung tâm huyện Xuân Lộc theo tỉnh lộ 766 đi về hướng Đông Bắc chừng 3000 mét là đến núi Chứa Chan, trên lưng chừng núi ở độ cao khoảng 660 mét có một hang đá thiên tạo, hang đá này có vòm mái uống cong như miệng một con rồng, bà con qoanh đây gọi là hàm rồng. Xung qoanh khu vực này từ những tháng năm xa xưa có nhiều lớp người đến đây tu hành. Một số ngôi chùa được dựng lên giữa rừng núi thâm ưu trong đó có chùa Bửu Quang Tự(chùa gia lào) là trung tâm điểm. Tương truyền rằng vào thế kỷ 17, công chúa Ngọc Vạn được chúa Nguyễn gả cho vua Chân Lạp sau một thời gian ở đất khách quê người bà đã trốn về kinh đô Huế, khi đi ngang qua núi Chứa Chan, thấy nơi đây phong cảnh hữu tình bà đã cho dựng doanh trại, lập đền chùa miếu mạo để thờ phượng phật tổ thần linh và những di tích đó vẩn còn tồn tại cho đến ngày nay. Những năm đầu của thế kỷ 20 có 3 sư tăng đồng huynh đệ là Bửu Tạng, Bửu Thanh và Bửu Chơn từ tỉnh Phú Yên (trung bộ) vào Nam tìm chốn thâm sơn dựng chùa hành đạo. Riêng sư tăng Bửu Chơn đã tìm đến núi Chứa Chan ẩn dật tu hành và đã viên tịch tại đây. Năm 1941 cụ Nguyễn Văn Ngọ và cụ Sáu Cao là những nhà nho đồng thời là những nhà địa chất đã đến khảo sát ở núi Chứa Chan và đã tìm ra hang đá Hầm Hinh(khu chánh điện bây giờ) và đã đưa sư tăng Thích Thiện Minh đến đây dựng tạm am cốc bằng tre nứa để tu hành. Qua các thời trụ trì tiếp theo như sư Tăng Trương Văn Đó, sư ông trụ trì Trần Văn Cát và thủ tạ Võ Văn Lắng đã cùng một số đệ tử và bổn đạo khác đã tiến hanh xây dựng chùa bằng bê tông cốt sắt với sự cần mẫn chịu thương, chịu khó các vị đã đưa từng cân xi măng, từng cây sắt luồn rừng lội suối lên núi dựng chùa. Những tảng bê tông, những cấu kiện của ngôi chùa được dựng lên như bây giờ là kết quả của biết bao mồ hôi khó nhọc trong việc ngày ngày đập đá mở đường, trộn vôi trác vữa  của thầy trò chư tăng Bửu Quang Tự. Ròng rã suốt 19 năm trời cất công xây dựng, chùa Bửu Quang Tự đã được kiến tạo dựa theo hình thể thiên nhiên, phần chánh điện được xây mái vòm uốn cong bằng bê tông cốt sắt bên trên hang đá Hàm Rồng, những phòng ốc khác cũng dưa theo từng kẻ đá tất cả tạo nên quần thể những hang động thiên tạo,  tuy không có những nét điêu khắc độc đáo, kiến trúc kỷ xảo nhưng nhìn tổng thể ngôi chùa nó cũng toát lên vẽ thâm nghiêm kỳ vỹ, một di tích thiên tạo hiếm có ở vùng Đông Nam Bộ. Đặc biệt, tuy ở độ cao trên 600m nhưng từ trong hang núi đá vẫn có mạch nước ngầm chảy mát qoanh năm, ở chốn núi cao rừng thẳm được mệnh danh là sứ ma thiên nước độc, nhưng nguồn nước ở đây thật là trong lành tắm mát cho cỏ cây hoa lá qoanh vùng đồng thời nuôi sống các thế hệ cán bộ chiến sỹ đến đây lưu trú hoạt động cách mạng.
Truyền thống cách mạng từ khu di tích danh thắng.

 

Vinh dự được UBND tỉnh Đồng Nai công nhận là khu di tích lịch sử danh thắng bởi núi Chứa Chan chùa Gia Lào đã ghi dấu nhiều chiến tích lịch sử về truyền thống cách mạng. Vào năm 1946, thực dân Pháp tái chiếm Xuân Lộc, các cơ quan dân chính Đảng của huyện đã dời lên lập căn cứ ở khu vực núi Chứa Chan. Với lòng yêu nước, yêu quê hương tha thiết, các sư sãi chùa Bửu Quang đã hăng hái tham gia kháng chiến. Năm 1947 đồng chí Nguyễn Văn tạo lúc này là chủ tịch quận bộ Việt Minh Xuân Lộc và đồng chí Huỳnh Công Tâm tức Tư Ước chỉ huy trưởng quận quân sự quận 10(Xuân Lộc) kiêm chỉ huy trưởng ban bảo vệ căn cứ địa Gia Ray đã tổ chức mượn tạm chùa Chánh Giác ở mật khu Hầm Hinh để chứa thóc gạo làm trạm tiếp tế lương thực cho bộ đội và cán bộ trong huyện. Thời gian này các đơn vị của chi đội 10(Biên Hòa) cũng đóng căn cứ xung qoanh khu vực núi chứa chan, chùa Chánh Giác trở thành trạm quân lương, khu kho hậu của chi đội, các đồng chí Đinh Quang Ân, Bùi Cát Vũ, Phan Đình Công và nhiều cán bộ khác đã đến khu vực chùa lập sở chỉ huy để chỉ huy bộ đội đánh giao thông đường sắt ở Trảng Táo, Gia Huynh, Bảo Chánh. Tháng 5 năm 1947, đồng chí Lê Duẩn ủy viên trung ương Đảng, bí thư xứ ủy Nam Bộ trên đường đi công tác đã đến núi Chứa Chan và lưu lại căn cứ của huyện Xuân Lộc tại khu vực chùa Gia Lào một thời gian. Tại đây đồng chí đã biểu dương tinh thần kháng chiến của huyện nhà đồng thời chuyển lời thăm hỏi của ân cần của Hồ chủ tịch, của chính phủ đến đồng bào, cán bộ và chiến sỹ miền Đông. Lúc này hàng trăm chiến sỹ quây quần bên người cán bộ lãnh đạo cấp cao của Đảng, nghe đồng chí nói chuyện về tình hình và nhiệm vụ cách mạng, về đường lối kháng chiến của toàn dân về việc phát động toàn dân đánh giặt, cán bộ chiến sỹ cùng các sư tăng của chùa ai cũng phấn khởi tự hứa với lòng mình quyết tâm thi đua giết gặt lập công. Cuối năm 1948, giặt Pháp tiến hành càn quét vùng quanh núi Chứa Chan, mật khu Hầm Hinh bị lộ(bể). Tây và việt gian đốt chùa, kho lúa gạo bị đốt cháy suốt sáu ngày đêm vẫn còn ngún khói, nhưng sau đó thầy trò chùa Bửu Quang lại chạy lên núi tiếp tục tu hành vận động bá tánh ủng hộ kháng chiến. Riêng đối với những năm tháng chống Mỹ cứu nước, tuy giặt tiến hành xây dựng căn cứ trên đỉnh núi Chứa Chan và lập nhiều đồn bót qoanh vùng, mặc dù bị giặc o ép xúc tát nhiều lần nhưng các chư tăng vẫn bám chùa, bám núi tu hành và ủng hộ cách mạng. Thời điểm sau đợt tổng tiến công nổi dây xuân Mậu Thân(1968), một số cán bộ cách mạng các nơi bị giặc truy lùng cũng đã chạy về chùa nương náu tìm cơ hội móc nối để hoạt động trở lại. Có thể nói núi Chứa Chan là khu vực nằm trong địa bàn tự do oanh kích, Mỹ nguy nhiều lần dùng phi pháo tàn phá chùa Gia Lào mà điển hình là đầu năm 1971 giặc Mỹ trong một ngày đêm đã bắn hàng trăm quả đạn vào khu vực chùa, máy bay lên thẳng cũng đã 19 lần bắn rốc-kết xuống đây, nhưng dù đạn bom khốc liệt, dù đói cơm thiếu muối các chư tăng chùa Gia Lào vẫn bám giữ ngôi chùa, giử gìn nơi tôn nghiêm, một di tích lịch sử thiên tạo.
 
Trải qua các thời kỳ đấu tranh giành độc lập cho đất nước, tự do cho dân tộc, các sư tăng ở chùa Bửu Quang tự đã đồng hành với và nhân dân trong huyện một lòng một dạ theo cách mạng, ủng hộ kháng chiến, Bửu Quang Tự đã trở thành một trong những điểm di tích mạng của huyện Xuân Lộc tỉnh Đồng Nai. Ngày nay, để tăng cường hiệu quả hoạt động khu di tích lịch sử danh thắng núi Chứa Chan, thu hút khách du lịch các nơi tìm về tham quan thắng cảnh, huyện Xuân Lộc đang khẩn trương thực hiện để hoàn thành các tuyến đường bê tông còn lại lên chùa, tăng cường hệ thống chiếu sáng ở một số đoạn đường vắng, tạo thuận lợi để khách hành hương viếng chùa; Bên cạnh đó huyện Xuân Lộc tiếp tục thực hiện dự án tuyến đường quanh núi Chứa Chan (đường Xuân Hiệp Gia Lào) và kêu gọi các nhà đầu tư trong và ngoài tỉnh đầu tư vào dự án cáp treo tại khu du lịch này. Theo thông tin mới nhận, Bộ văn hóa thể thao và du lịch cũng vừa có quyết định công nhận Núi Chứa Chan là di tích danh thắng cấp quốc gia. Đây là dấu ấn quan trọng giúp cho khu di tích - danh thắng núi Chứa Chan sẽ trở thành một điểm du lịch lý tưởng, một điểm hẹn hấp dẫn đối với du khách. 

 

Ngọc Hoàng

 

MỘT CỬA ĐIỆN TỬ

Liên kết website

ỦY BAN NHÂN DÂN HUYỆN XUÂN LỘC

Địa chỉ: số 267 - Đường Hùng Vương - Khu 1 - Thị trấn Gia Ray - Huyện Xuân Lộc - Tỉ​nh Đồng Nai 
ĐT:0613 871113 - Fax: 0613.871286 
Website:http://xuanloc.dongnai.gov.vn - http://xuanloc-dongnai.gov.vn
Email: ubnd-xl@dongnai.gov.vn​