Nhiều giải pháp trong quản lý, bảo vệ rừng

Xảy ra nhiều “điểm nóng”.

Theo Ban Quản lý rừng phòng hộ Xuân Lộc, phần lớn diện tích rừng trên địa bàn vẫn được giữ vững. Nhiều hộ nhận khoán đã chấp hành tốt quy định, ổn định sản xuất và từng bước phát triển kinh tế từ nghề rừng. Tuy nhiên, “điểm nóng” tại tiểu khu 204, 205 lại cho thấy một bức tranh trái ngược. Nếu trước đây, các hành vi vi phạm chủ yếu là khai thác trái phép cây gỗ lớn như sao, dầu tại một số khu vực nhỏ lẻ, thì nay tình trạng này đã lan rộng, bao trùm nhiều loại cây trồng như keo lai, điều, cao su… và xảy ra trên diện rộng. 

Đáng lo ngại hơn, khi lực lượng chức năng tiến hành ngăn chặn, lập hồ sơ xử lý thì lại phát sinh mâu thuẫn với một bộ phận người dân. Không ít trường hợp thiếu hợp tác, thậm chí có dấu hiệu bị lôi kéo, kích động nhằm tiếp tục vi phạm. Tâm lý “nghe ngóng”, làm theo cũng bắt đầu xuất hiện ở các khu vực lân cận, tiềm ẩn nguy cơ lan rộng vi phạm. Thống kê cho thấy, chỉ trong giai đoạn 2019-2025, khu vực này đã ghi nhận tới 427 vụ vi phạm, trong đó có 137 vụ phá hoại cây rừng và 290 vụ tự ý khai thác. Con số này phản ánh áp lực rất lớn đối với công tác quản lý, bảo vệ rừng hiện nay.

Một trong những nguyên nhân chính được chỉ ra là những “điểm nghẽn” trong quy định pháp luật. Thực tế, nhiều vụ việc dù đã được đưa ra tòa án xét xử nhưng kết quả chưa tạo được tính răn đe, thậm chí tài sản vi phạm vẫn được trả lại cho hộ nhận khoán. Đối với những trường hợp không liên quan đến chuyển nhượng đất trái phép, cơ quan chức năng lại thiếu cơ sở pháp lý để xử lý.

Bên cạnh đó, các quy định về khai thác rừng trồng còn bộc lộ nhiều bất cập. Có trường hợp hộ này được phép khai thác, trong khi hộ liền kề lại không đủ điều kiện, gây tâm lý so bì, bức xúc. Trong khi đó, quy trình phê duyệt phương án khai thác kéo dài, không đáp ứng kịp nhu cầu thực tế, khiến một số người dân tự ý khai thác, bất chấp quy định.

Triển khai nhiều giải pháp bảo vệ rừng.

BQLRPH Xuân Lộc, đơn vị được giao quản lý trên 10 ngàn 400 trăm ha rừng, trong đó có trên 5.800 ha rừng phòng hộ, gần 4.300ha rừng sản xuất, còn lại là diện tích rừng tái sinh. Hàng năm, thông qua công tác tuyên truyền 100% các chủ rừng; hộ nhận giao khoán đất trồng rừng ký cam kết tự nguyện và tích cực thực hiện các phương án PCCR. Hàng năm Ban Quản lý rừng phòng hộ Xuân Lộc, Hạt Kiểm lâm Khu vực 2 và UBND các xã có chung địa bàn quản lý rừng là Xuân Lộc, Xuân Thành, Xuân Hòa đều tổ chức ký kết phối hợp Quản lý bảo vệ rừng với các nội dung như: Chủ động thông báo và trao đổi thông tin cho nhau, cùng tham gia góp ý để thống nhất về các dự kiến quy hoạch trên lâm phận BQL rừng phòng hộ Xuân Lộc như quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch sắp xếp ổn định dân cư, quy hoạch xây dựng nông thôn mới, quy hoạch phát triển các công trình hạ tầng kỹ thuật… gắn chặt quản lý bảo vệ và phát triển rừng với phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, tuy nhiên tình trạng xâm hại rừng vẫn diễn ra. Trước tình hình trên, Ban Quản lý rừng phòng hộ Xuân Lộc đã triển khai nhiều giải pháp như tăng cường tuyên truyền, vận động người dân, phối hợp kiểm tra, xử lý vi phạm ngay từ đầu. Tuy nhiên, do những vướng mắc mang tính cơ chế, tình trạng vi phạm vẫn chưa được kiểm soát triệt để. Để tháo gỡ “nút thắt”, đơn vị kiến nghị cần sớm hoàn thiện các quy định pháp luật liên quan đến quyền sở hữu rừng và đất lâm nghiệp; đồng thời nghiên cứu cơ chế cho phép người dân khai thác rừng trồng theo hướng có kiểm soát, phù hợp thực tế. Bên cạnh đó, việc tăng cường phối hợp giữa các ngành, địa phương trong quản lý, kiểm tra và xử lý vi phạm cũng được xem là giải pháp cấp thiết.

Rõ ràng, nếu không có những điều chỉnh kịp thời về chính sách và cách làm, tình trạng vi phạm tại các khu vực trọng điểm như tiểu khu 204, 205 sẽ còn tiếp diễn, ảnh hưởng trực tiếp đến mục tiêu bảo vệ và phát triển rừng bền vững trên địa bàn tỉnh Đồng Nai.